Presentatie film “Oberlangen” door het Generaal Maczek Museum 24 maart

 

Aanstaande zondag 24 maart vertoont het Generaal Maczek Museum ’s middags een documentaire over de vrouwen van Oberlangen, het enige stukje Pools grondgebied dat door de Poolse militairen bevrijd is. In 2016 is er nog een achttal oud strijdsters, onder leiding van majoor Eugenia Maria Cegielski, in Breda geweest om eer te bewijzen aan hun Generaal.

Deze film/documentaire “Poolse vrouwen in het verzet 1939-1945” gaat over de vrouwen (destijds jonge meisjes van 14/15 jaar),  die hebben deelgenomen aan de opstand van Warschau in augustus/september 1944. Na de wrede en bloedige onderdrukking van de Opstand, werden 1728 van deze zeer jonge leden van het verzet, kort na de overgave afgevoerd naar het krijgsgevangenkamp Oberlangen in Duitsland.

Hoe groot was de verbazing en ook de vreugde van de krijgsgevangenen op de dag van de bevrijding van het kamp op 12 april 1945, toen bleek dat hun bevrijders landgenoten waren: soldaten van de 1e Poolse Pantserdivisie onder bevel van Generaal Stanislaw Maczek.

Na een veldtocht door West Europa, waar de Poolse militairen als onderdeel van het Geallieerde leger vochten voor de bevrijding van “vreemde” landen, beschouwden de Poolse militairen dit kamp als het enige stukje Pools grondgebied dat ze hebben kunnen bevrijden tijdens de oorlog. Voor de “rest” van Polen moest men wachten tot eind jaren 80.

Na hun bevrijding zijn veel van deze vrouwen in dienst gegaan bij de 1e Poolse Pantserdivisie en na de oorlog zijn er vele huwelijken gesloten.
Onder deze vrouwen is tot op de dag van vandaag een hechte band ontstaan.

De film zal worden geïntroduceerd door de voorzitter van het Generaal Maczek Museum, de heer Frans Ruczynski.

De film is Pools, Duits en Engels gesproken en is door een van onze medewerkers voorzien van een Nederlandse ondertiteling. Speelduur is 1 uur en 30 minuten.

Tijd:                 14.00 – 17.00 uur. Inloop vanaf 13.45 uur zodat we op tijd kunnen beginnen.
Locatie:            Gemeenschapshuis Erasmus, Erasmusweg 24 te Breda.
Parkeren:          Parkeergelegenheid voor en rondom het gemeenschapshuis.

Toegang is gratis, maar het Museum is dankbaar voor iedere euro als donatie.

Breda Vandaag – Breda krijgt kunstwerk dat herinnert aan bevrijding door Polen

Een impressie van het kunstwerk. Het gaat vooral om de ‘sporen’ die worden uitgehakt op de plek van een al bestaand voetpad. (Foto: Tomaszewski)

BREDA – Breda krijgt een kunstwerk van partnerstad Wroclaw uit Polen. Dit ter gelegenheid van 75 jaar bevrijding door de 1e Poolse pantserdivisie van Generaal Maczek. In de loop van volgend jaar verschijnt het op de hoek van de Claudius Prinsenlaan met de Wilhelminasingel.

Het kunstwerk is gemaakt door Tomasz Tomaszewski, een beeldhouwer uit Wroclaw. Het kunstwerk heeft de naam ‘Pamiec’, dat staat voor ‘Herinnering’. Het verbeeldt het achtergebleven spoor van een Poolse Tank. Het kunstwerk wordt gevormd door uit steen gehakte ‘sporen’. Het wordt aangebracht op het bestaande pad dat door enkele haagjes loopt. Straks kunnen voetgangers gewoon over het kunstwerk heen lopen.

Prijsvraag

De Poolse beeldhouwer won met zijn ontwerp de prijsvraag die Wroclaw in oktober uitschreef, om de viering van de bevrijding te symboliseren. In het juryrapport staat het volgende: “De prijs is toegekend aan een kunstwerk dat op subtiele maar heldere wijze de geschiedenis van de bevrijding van Breda interpreteert. De minimalistische vorm is tegelijk een ondubbelzinnige verwijzing en een eerbetoon aan de bevrijders. Maar laat ook ruimte voor andere associaties. De uitdrukkingskracht en het materiaalgebruik van de kunstenaar maken dat het kunstwerk goed past in zijn omgeving. Het moedigt mensen aan om het pad in het park te bewandelen en het tegelijk te ervaren als een weg door de geschiedenis.”

De stad Wroclaw heeft voor de realisatie van het kunstwerk een bedrag van 350.000 Zloty beschikbaar gesteld. Dat is ruim € 80.000. Gemeente Breda levert de fundering van het kunstwerk. Eerder schonk Breda een kunstwerk aan Wroclaw. Dit was  een Blind Walls-schildering van de Bredase kunstenaar Robin Nas/Zenk One. De schildering krijgt als thema de stedenband Breda en Wroclaw en wordt in het voorjaar van 2019 gerealiseerd in Polen.

Door: Robbert Temmen   zaterdag 15 december 14:23 – 2018    Cultuur

Omroep Brabant – Kunstenaar beitelt tankspoor in Bredase kinderkopjes

De Poolse kunstenaar Tomasz Tomaszewski in het Bredase park waar voor oktober kunstwerk van zijn hand komt.

BREDA – De Poolse kunstenaar Tomasz Tomaszewski liep woensdagmiddag voor het eerst in het Bredase park waar voor oktober een kunstwerk van zijn hand komt. Terwijl de eerste sneeuwvlokken vallen loopt hij met een tolk en twee medewerkers van de gemeente over het asfaltpad dat er nu nog ligt. Hier, op de hoek van de Claudius Prinsenlaan en de Wilhelminasingel, wil Tomaszewski weer kinderkopjes neerleggen en daarin gebeiteld het spoor van een tank uit de Tweede Wereldoorlog.

Tomaszewski is een kunstenaar uit de Poolse stad Wroclaw, een stad waar Breda al jaren een stedenband mee heeft. Zijn kunstwerk is een cadeautje van de Wroclaw aan Breda. Het tankspoor herinnert aan de bevrijding van Breda in 1944 door de militairen van de Eerste Poolse Pantserbrigade onder leiding van generaal Maczek. Het werk moet voor oktober klaar zijn omdat de bevrijding in die maand 75 jaar geleden is.

Cromwelltank
Tomaszewski vertelt dat het spoor in zijn kunstwerk het spoor is van een Engelse Cromwelltank. Het was een van de tanktypes die de Eerste Poolse Pantserbrigade in gebruik had. Binnenkort begint hij met een model van zijn kunstwerk. Poolse vaklui gaan dan in de zomer het spoor aanbrengen in een stapel kinderkopjes die van Breda naar Wroclaw wordt gebracht. Volgens de kunstenaar, die ook lesgeeft aan de kunstacademie in Wroclaw, is er in die stad een groep steenhouwers die de klus voor hem uit kunnen voeren.

Nog steeds bekende naam
Volgens de kunstenaar is Maczek in Polen nog steeds een bekende naam. De generaal en zijn mannen konden na de Tweede Wereldoorlog niet terug naar Polen waar toen de communisten aan de macht waren. Maczek leefde tot zijn dood in 1994 in Schotland, maar werd in Breda begraven op het Poolse erebegraafplaats.

Andere Poolse militairen bleven na de Tweede Wereldoorlog in Breda waardoor de stad een grote Poolse gemeenschap kreeg. Volgens Tomaszewski kregen Maczek en zijn manschappen in Polen pas de na de val van het communisme de erkenning die zij verdienden.

Intussen dwaalt Tomasz nog steeds door het Bredase parkje. Het is voor het eerst dat hij ziet waar zijn kunstwerk gaat komen. “In het echt is het groter dan op Streetview”, zegt hij. Donderdag vliegt hij weer naar Wroclaw.

Geschreven door Peter Pim Windhorst – Omroep Brabant

 

 

 

 

 

 

Filmmiddag Generaal Maczek Museum op zondag 24 februari

Het Generaal Maczek Museum vertoont vanmiddag een tweetal documentaires van de bekende Belgische regisseur Bart Verstockt.

Voor de pauze “Vechten Voor Geen Vaderland” en na de pauze “Sylwester”.

 

De documentaire “Vechten Voor Geen Vaderland” (“Fighting For Others, Dying For Poland”)

brengt het unieke verhaal van de Poolse veteranen van de Eerste Poolse Pantserdivisie van Generaal Maczek tijdens de veldtocht door België. Na de slag van Falaise bevrijdden de militairen West België en trokken van daaruit naar Zeeuws Vlaanderen.

Na de oorlog kwamen de Poolse soldaten al snel tot het besef dat hun vaderland niet was bevrijd. Op de Conferentie van Yalta waren de leiders van de Geallieerden immers overeengekomen dat er geen plaats was voor een vrij en onafhankelijk Polen in het naoorlogse Europa. Churchill en Roosevelt lieten Polen samen met andere Centraal-Europese landen achter onder het gezag van de communistische Sovjet-Unie onder leiding van Stalin.

In “Vechten voor geen Vaderland” vertellen tien Poolse veteranen – die na de oorlog kozen voor vrijwillige ballingschap in België –  het dramatische verhaal van de oorlog en zijn gevolgen. Het is tegelijkertijd het aangrijpende verhaal van duizenden lotgenoten.

Duur van de documentaire 45 minuten.

 

Na de pauze de documentaire “Sylwester”.

Deze documentaire is een intiem portret van een Poolse oud-strijder van de 1e Poolse Pantserdivisie uit België. Luitenant Sylwester Bardzinski vocht als tank commandant aan de zijde van de Amerikaanse, Britse en Canadese troepen voor de bevrijding van West-Europa.

Na de oorlog keerde Sylwester terug naar België (Sint-Gillis-Waas) waar hij trouwde met Marcella van der Heyden en een nieuw leven opbouwde. Sylwester werd geboren in 1918 en is overleden in 2015, twee jaar na de opnames van de film.

Duur van de documentaire 48 minuten.

 

De regisseur Bart Verstockt is ook aanwezig en geeft de gelegenheid tot het stellen van vragen.

 

De historische documentaire Fighting For Others, Dying For Poland  was winnaar van de Bronzen Award op het Internationaal Festival van Militaire en Historische documentaires in Warschau.

De documentaire “Sylwester” werd geselecteerd in de categorie “Beste Documen­taire” op FFO15  Film Festival Oostende.

Beide documentaires werden uitgezonden op de Belgische tv-zender Canvas.

 

Tijd:                 14.00 – 17.00 uur. Inloop vanaf 13.45 uur zodat we op tijd kunnen beginnen

Locatie:            Gemeenschapshuis Erasmus, Erasmusweg 24 te Breda

Parkeren:          Parkeergelegenheid voor en rondom het gemeenschapshuis

 

Toegang is gratis, maar het Museum is dankbaar voor iedere euro als donatie.

Lezing Generaal Maczek Museum over de slag op de Westerplatte op zondag 25 november

Op 31 augustus 1939 werd het Duitse radiostation Gleiwitz overvallen. De overval gebeurde door een Duits SD-Sonderkommando in Pools uniform. Hiermee werd de suggestie gewekt dat het Poolse leger een grensincident veroorzaakt had.

De volgende dag verklaarde Hitler in de Rijksdag: “seit 5.45 Uhr wird jetz zurück geschossen”. En het Duitse leger trok Polen binnen.

De 2e Wereldoorlog was uitgebroken!

Wat vrijwel onbekend is, was dat er een oud slagschip (uit 1906), de KM. Schleswich-Holstein, in de haven van Danzig lag voor een “beleefdheidsbezoek”. Op 1 september 1939 om precies kwart voor 5 ’s ochtends ontving de gezagvoerder het bevel om de geheime orders, betreffende “Fall Weiss”, de aanval op Polen, uit de kluis te halen.

Vlak daarna begon de beschieting met de 28 cm kanons op Westerplatte, gevolgd door een aanval van de Luftwaffe. Dit duurde dag en nacht. Een verdediging, die slechts 12 uur stand zou kunnen houden, hield het daarentegen 7 dagen uit en moest uiteindelijk de strijd staken omdat er geen voedsel, water en munitie meer was.

Over deze slag organiseert het Generaal Maczek Museum op zondag 25 november 2018 een lezing  met film en wordt de postzegelverzameling over de Westerplatte van de heer Cos tentoongesteld alsmede uit het privéarchief originele kranten en enkele boeken. Ook een model van de KM. Schleswich-Holstein is er te zien.

Let op: in tegenstelling tot voorgaande lezingen vindt de lezing dit keer plaats in het Gemeenschapshuis Erasmus en niet in het Gemeenschapshuis De Vianden.

Tijd:                 14.00 – 17.00 uur. Inloop vanaf 13.45 uur zodat we op tijd kunnen beginnen

Locatie:           Gemeenschapshuis Erasmus, Erasmusweg 24 te Breda

Parkeren:        Parkeergelegenheid voor en rondom het gemeenschapshuis

Toegang is gratis, maar het Museum is dankbaar voor iedere euro als donatie.

Monument Westerplatte

Herdenkingsweekend 27 en 28 oktober Bevrijding Breda

Komend weekend is het 74 jaar geleden dat Generaal Maczek met zijn 1e Poolse Pantserdivisie de stad bevrijdde van het Duitse juk.

Om dit feit te herdenken heeft de “Stichting Jaarlijkse Herdenking Bevrijding Breda”, waarin participeren Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie, Comité Herdenking 1944 Ginneken, Generaal Maczek Museum, Serce Polski, Bredase Culturele Vereniging Polonia, Comité Belcrum oorlogs­monument WO2 en Kaszub, de eer u uit te nodigen voor het bijwonen van de plechtigheden.

Niet alleen vreugde, omdat na 4½ jaar de Duitse laars uit Breda verdween, maar ook wordt er stilgestaan bij de gesneuvelde Poolse militairen. De meesten waren jonge mannen, aan het begin van hun leven, die stierven in een voor hun onbekend en ver land.

Voor Uw en Onze Vrijheid was het devies van de 1e Poolse Pantserdivisie. Een vrij Nederland, maar voor Polen duurde het nog 45 jaar voordat men kon spreken van een echt vrij Polen. 

Op zaterdag 27 oktober is er om 14.30 uur een bloemenhulde, gewijd aan de 1e Poolse Pantser­divisie bij de Gedenkplaquette op de Parade 12 – 14 in Breda.

Om 15 uur gaan de Poolse Erecompagnie, Militair orkest van de 11e Pantsercavaleriedivisie en de Poolse Scoutinggroep uit Breda in Paradepas naar de Grote Markt.

De Nassau-klok van de Grote Kerk luidt om 15.15 uur voor onze Poolse Bevrijders, waarna het Pools Militair Orkest zal optreden op de Grote Markt.

In de Lutherse Kerk, Veemarktstraat 11 in Breda begint om 16 uur het feestelijk programma, “Wij eren de bevrijders van Breda”.

17.45 uur concert in de Laurentius kerk van het Militaire Orkest uit Żagań met solisten.

Alosza Awdiejew treedt in het Theater Avenu aan de Waterstraat 5, Breda om 19.30 uur op.

Tot slot van de dag wordt er een feestavond verzorgd door Polonia in de Zaal Vianden, Viandenlaan 3, Breda. De avond begint om 20 uur.

Op zondag 28 oktober is er om 9.15 uur een Herdenkingsdienst in de Sint Laurentiuskerk, Breda, Ginnekenweg 333 (Ginneken);

Om 10.45 uur is er een Herdenking op het Ereveld Ginneken, Vogelenzanglaan 13, Breda.                   

De grote Herdenking op het Ereveld aan de Ettensebaan in Brede begint om 12.45 uur. 

Bevrijding Breda → Vrijheid anno 2018

Het Generaal Maczek Museum wil ook graag de jeugd betrekken bij het herdenken van de bevrijding van Breda.

Op 29 oktober 2018 is het 74 jaar geleden dat Poolse troepen Breda onder leiding van Generaal Maczek de vijand definitief uit Breda hebben verdreven.

Sinds die tijd zijn er gelukkig geen beperkingen geweest met betrekking tot onze vrijheid in denken, onze vrijheid van meningsuiting en onze vrijheid in algemene zin.

We leven met elkaar in een gezellige en gastvrije stad en staan er verder niet meer bij stil.

Toch zou het zomaar ineens voorbij kunnen zijn, we zouden zomaar onze bevochten en verworven vrijheid kwijt kunnen raken. De wereld is wat dat betreft onvoorspelbaar; voorbeelden van situaties waar en waarin het mis kan gaan kunt u zelf bedenken.

Om stil te staan bij onze vrijheidswaarden en om de kinderen het besef te geven dat vrijheid niet vanzelfsprekend is, heeft het Generaal Maczek Museum de leerlingen van groep 8 van de basisscholen in Breda uitgenodigd voor deelname aan het Pop-up Tankproject dat plaatsvindt  van maandag 22 oktober t/m vrijdag 26 oktober 2018.

De kinderen zullen door medewerkers van het Generaal Maczek Museum worden ontvangen in het Paviljoen ( het Visserskot) in het Wilhelminapark, nabij de “Poolse” tank, waar een kleine expositie is opgesteld.

Nu bekend is dat er met de bouw van het Generaal Maczek Memorial kan worden gestart, zal ongetwijfeld ter sprake komen dat, volgens verwachting, vanaf 2020 deze en andere schoolkinderen op een moderne en educatieve manier het Pop-up Tankproject kunnen beleven in het nieuwe Memorial aan de Ettensebaan.

Het Generaal Maczek Museum hoopt op deze manier voor het derde achtereenvolgende jaar bij de jeugd de gedachte aan de bevrijders van Breda levend te houden.

GMM organiseert een lezing over de “Enigma” op zondag 27 mei 2018

Op zondag 27 mei 2018 organiseert het Generaal Maczek Museum, in samenwerking met het Cryptomuseum, een lezing over de geheimen van de Enigma.

De Enigma, een draagbare elektromechanische codeermachine, werd reeds in 1918 door de Duitse ingenieur Arthur Scherbius geconstrueerd. Hij noemde de machine “Enigma”, afgeleid van het Griekse woord “Ainigma”, hetgeen “Raadsel” betekent. In eerste instantie werd de machine geproduceerd om berichten door te geven voor commerciële doeleinden. Tijdens het Interbellum werd de Enigma verder ontwikkeld voor militaire doeleinden.

Voor het verloop van de Tweede Wereldoorlog is de codeermachine “Enigma” van essentieel belang geweest.

Aan het ontrafelen van de werking en het breken van de code werd in de begin jaren 30 door drie Poolse wiskundigen, w.o. Marian Rejewski, gewerkt. Rejewski was de eerste wiskundige die het karakter van het cijferschrift ontdekte. Rejewski was ook de bouwer van de “bom”, een cryptologisch werktuig dat later door de Engelsman Alan Turing verder zou worden uitgebouwd. Alan Turing kwam in 1940 vanuit Frankrijk naar het cryptologisch centrum in  Bletchley Park in Zuid-Engeland. Op het hoogtepunt telde het park meer dan 7.000 personeelsleden. Mede door de “bom”, in feite  een voorloper van de computer, werden de versleutelde berichten van het Duitse leger en Kriegsmarine leesbaar gemaakt.

Dit was van groot belang voor het verloop van de Tweede Wereldoorlog. Volgens Winston Churchill heeft dit de oorlog met 2 jaar verkort.

Dit alles en ook hoe het verlopen is na de oorlog, wordt op duidelijke wijze verteld door Paul Reuvers en Marc Simons van het virtueel Cryptomuseum in Nederland.

Tijd:                 14.00 – 17.00 uur. Inloop vanaf 13.45 uur zodat we op tijd kunnen beginnen.
Locatie:           Gemeenschapshuis De Vianden, Viandenlaan 3, Breda.
Parkeren:        Parkeergelegenheid naast het gemeenschapshuis en op het Schoolakkerplein.

Toegang is gratis, maar het Museum is dankbaar voor iedere euro als donatie.

Foto: Enigma (Cryptomuseum)

 

Herdenking Poolse gesneuvelde Militairen op vrijdag 4 mei 2018

Voorafgaande aan de Herdenking in het Stadspark worden, tijdens een korte herdenking, de gesneuvelde Poolse militairen herdacht op het Pools Militair ereveld aan de Veerseweg in Oosterhout.

Het devies van deze jonge mannen was: “Voor Uwe en onze vrijheid”, Zij gaven hun leven voor onze vrijheid.
Op vrijdag 4 mei 2018 om 18.00 begint de herdenking. De waarnemend burgemeester van Oosterhout, de heer Fränzel, zal namens de gemeente een krans leggen, terwijl leerlingen van de Openbare Basisschool Rubenshof bij elk graf een bloem zullen leggen.

De Koninklijke Muziekvereniging Oosterhout is ook aanwezig.

Namens de Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie Nederland nodigen wij u hierbij uit om aanwezig te zijn.

Foto: Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie Nederland.

 

 

Lezing Generaal Maczek Museum over De Vlucht van Breda op zondag 22 april 2018

Het is bijna 80 jaar geleden dat de bewoners van Breda werden geëvacueerd. De hele stad, destijds 52.000 inwoners, kreeg op 12 mei 1940 in de ochtend te horen dat ze huis en haard moest verlaten.

Het was eerste Pinksterdag en ook nog Moederdag. En het was warm die dag. In twee grote groepen vertrok men met bestemming Antwerpen, één groep via Hoogstraten en de andere  groep via Zundert. Niet wetende wat de toekomst zou brengen; niet wetende hoe men de stad weer zou aantreffen. Een gevaarlijke tocht, omdat de Bredanaars tussen strijdende troepen terechtkwamen. Onschuldige slachtoffers (ruim 100 mensen), vonden de dood door beschietingen en bombardementen, zoals in Sint Niklaas.
De “Vlucht van Breda”, een bijzondere gebeurtenis in de geschiedenis van de stad. Waarom werd Breda geëvacueerd, waar kwamen de vluchtende Bredanaars terecht? Wanneer ging men terug? Tijdens de lezing door historicus Peter Haagh zult u hierover meer over te weten komen.

Na de pauze wordt er een documentaire getoond over De Vlucht.

Tijd: 14.00 – 17.00 uur. Inloop vanaf 13.45 uur zodat we op tijd kunnen beginnen.
Locatie:  Gemeenschapshuis De Vianden, Viandenlaan 3, Breda.
Parkeren: Parkeergelegenheid naast het gemeenschapshuis en op het Schoolakkerplein.

Toegang is gratis, maar het Museum is dankbaar voor iedere euro als donatie.